# Travel Metasearch Sözlüğü

Travel metasearch ve distribution terminolojisi için teknik sözlük.

## Pages

- [ARI](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ari.md): Otelin satılabilirlik, fiyat ve inventory state'inin dağıtım kanalına aktarılmasıdır. Güvenilir ARI akışı change detection, idempotency ve reconciliation gerektirir.
- [Availability](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/availability.md): Belirli tarih, occupancy ve ürün koşulunda teklifin gerçekten satılabilir olup olmadığını ifade eder. Fiyatın mevcut olması tek başına availability anlamına gelmez.
- [Inventory](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/inventory.md): Satılabilir oda, koltuk veya araç kapasitesidir. Inventory state; stop-sell, restrictions ve allotment kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
- [Rate Plan](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/rate-plan.md): Fiyatın cancellation, meal, payment, eligibility ve promotion koşullarını tanımlayan ticari katmandır. Aynı room type üzerinde birden fazla rate plan bulunabilir.
- [Room Type](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/room-type.md): Otel içindeki konaklama ürününün sınıfını ifade eder. Mapping sırasında room name yerine stable room identity ve occupancy semantics önemlidir.
- [Hotel List](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/hotel-list.md): Partner'ın property master datasını dağıtım platformuna taşıyan static feed katmanıdır. Stable hotel ID, address, geo ve active state mapping kalitesinin temelidir.
- [POI Feed](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/poi-feed.md): Fiziksel property veya business entity'sini location ve metadata ile tanımlayan feed modelidir. Hotel aggregator senaryolarında property identity katmanının yeni biçimlerinden biridir.
- [Property Mapping](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/property-mapping.md): Farklı kaynaklardaki hotel kayıtlarının aynı fiziksel tesisi temsil edip etmediğini belirleme sürecidir. Yanlış mapping fiyatı doğru üretse bile yanlış property'de gösterebilir.
- [Canonical ID](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/canonical-id.md): Channel veya supplier değişse bile entity'yi içeride sabit biçimde tanımlayan kimliktir. Channel-specific ID'ler canonical modele adapter ile bağlanmalıdır.
- [Price Coverage](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/price-coverage.md): Aranabilir hotel/date/occupancy veya route/date context'lerinin ne kadarında fiyat üretilebildiğini gösterir. Coverage düşüşü connectivity veya inventory problemi sinyali olabilir.
- [Price Accuracy](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/price-accuracy.md): Metasearch'te gösterilen fiyat ile landing/booking tarafındaki fiyatın tutarlılığıdır. Tax, fee, currency ve occupancy farkları accuracy problemine dönüşebilir.
- [Rate Parity](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/rate-parity.md): Gerçekten comparable hotel tekliflerinin farklı kanallardaki fiyat ilişkisini ifade eder. Room, meal, cancellation ve tax farkları normalize edilmeden parity hesaplamak yanıltıcıdır.
- [Total Price](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/total-price.md): Kullanıcının zorunlu tax ve fee'ler dahil toplam ödeyeceği tutardır. Nightly rate ile total price aynı şey değildir ve karşılaştırmada hangi semantiğin kullanıldığı açık olmalıdır.
- [Base Rate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/base-rate.md): Tax, mandatory fee veya bazı ek hizmetler eklenmeden önceki temel fiyat bileşenidir. UI'da total price ile karıştırılması price-accuracy problemi yaratır.
- [Markup](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/markup.md): Supplier net fiyatının üzerine eklenen ticari farktır. Markup market, channel, product veya campaign seviyesinde değişebilir ve parity/ROAS analizini etkiler.
- [Commission](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/commission.md): Booking veya booking value üzerinden dağıtım kanalına ödenen paydır. Gross commission ile cancellation sonrası net commission ayrı izlenmelidir.
- [CPC](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/cpc.md): Teklif tıklaması başına oluşan medya/dağıtım maliyetidir. Gerçek verimlilik CPC ile değil click-to-book conversion ve net booking value ile birlikte okunur.
- [CPA](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/cpa.md): Tanımlanan conversion veya booking başına edinme maliyetidir. Attribution window ve cancellation policy CPA'nın nasıl yorumlanacağını değiştirir.
- [CPS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/cps.md): Gerçekleşen satış başına maliyet modelidir. Travel'da sale definition confirmed booking, stayed booking veya non-cancelled booking olabilir.
- [ROAS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/roas.md): Reklam harcamasına karşı üretilen geliri ölçer. Booking value yerine net revenue/margin ile hesaplanan varyantlar daha doğru ticari karar verebilir.
- [Look-to-Book](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/look-to-book.md): Kaç search/query sonucunda bir booking oluştuğunu gösteren verimlilik oranıdır. Supplier API kapasitesi ve cache stratejisi planlanırken kritik bir metriktir.
- [CTR](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ctr.md): Gösterilen offer veya placement'ın ne kadarının click'e dönüştüğünü ölçer. CTR tek başına quality değildir; downstream conversion ile birlikte yorumlanmalıdır.
- [Conversion Rate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/conversion-rate.md): Tanımlanan funnel adımından booking'e dönüşüm oranıdır. Paydanın search, detail view veya provider click olması metriğin anlamını değiştirir.
- [Attribution](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/attribution.md): Booking sonucunun hangi click, session, campaign veya source'a bağlanacağını belirleyen modeldir. Multi-touch travel journey'de last click tüm katkıyı göstermez.
- [Assisted Conversion](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/assisted-conversion.md): Booking'in final click'i olmayan fakat karar sürecine katkı veren channel veya interaction'ı ifade eder. OTA research → direct booking gibi journey'lerde önemlidir.
- [Conversion Tracking](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/conversion-tracking.md): Click sonrası booking, cancellation veya revenue event'lerinin ölçülmesidir. Stable click ID ve booking reconciliation olmadan channel economics eksik kalır.
- [Reconciliation](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/reconciliation.md): Click, booking, modification, cancellation ve ödeme kayıtlarının sistemler arasında eşleştirilmesidir. Performance raporlarının finansal gerçekle tutarlı kalmasını sağlar.
- [Deep Link](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/deep-link.md): Kullanıcıyı homepage yerine seçtiği hotel/flight ve search context'iyle booking akışına taşıyan URL'dir. Dates, occupancy, currency ve attribution mümkün olduğunca korunmalıdır.
- [Landing Page](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/landing-page.md): Metasearch click sonrası açılan provider/booking sayfasıdır. HTTP 200 dönmesi yeterli değildir; doğru ürün ve fiyat context'i de korunmalıdır.
- [OTA](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ota.md): Inventory'i arama, karşılaştırma ve booking transaction ile kullanıcıya sunan online seyahat aracısıdır. OTA ile metasearch arasındaki sınır acquisition ve transaction ownership üzerinden değerlendirilmelidir.
- [Metasearch](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/metasearch.md): Birden fazla provider'ın comparable offer'larını aynı search context'inde normalize edip karşılaştıran dağıtım katmanıdır. Identity, freshness, ranking ve handoff temel teknik problemleridir.
- [Travel Marketplace](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/travel-marketplace.md): Birden fazla travel vertical, supplier ve transaction modelini tek consumer-facing retail yüzeyinde birleştiren platform modelidir. Comparison capability içerebilir ancak bu tek başına metasearch olduğu anlamına gelmez.
- [Tour Operator](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/tour-operator.md): Konaklama, ulaşım, transfer veya diğer travel hizmetlerini kontratlayıp tek ürün ya da paket halinde organize eden dağıtım rolüdür.
- [Package Holiday](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/package-holiday.md): Ulaşım, konaklama veya diğer turizm hizmetlerinden en az ikisini tek package context'inde birleştiren seyahat ürünüdür. Component identity, package price ve cancellation state birlikte yönetilmelidir.
- [Merchant of Record](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/merchant-of-record.md): Müşteri ödemesini kendi merchant hesabı üzerinden kabul eden, işlem kayıtları ve chargeback/refund sorumluluğunda temel taraf olan entity'dir.
- [Seller of Record](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/seller-of-record.md): Müşteriyle satış sözleşmesinde satıcı olarak görünen ve transaction'ın hukuki/ticari seller kimliğini taşıyan entity'dir. Merchant of Record ile aynı olmak zorunda değildir.
- [Reprice](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/reprice.md): Daha önce görülen offer'ın booking'e yaklaşırken güncel price, availability ve commercial conditions ile yeniden doğrulanmasıdır.
- [Supplier](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/supplier.md): Hotel, airline, wholesaler, GDS veya başka bir inventory kaynağı olabilir. Supplier contract'ı availability, rate semantics, latency ve commercial model açısından değerlendirilir.
- [Provider](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/provider.md): Kullanıcıya sunulan offer'ı sağlayan veya booking'i tamamlayan taraftır. Metasearch'te provider ranking fiyat kadar reliability ve conversion quality'den de etkilenebilir.
- [Feed](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/feed.md): Sistemler arasında bulk veya scheduled machine-readable veri aktarımıdır. Production feed; schema, versioning, idempotency, validation ve observability gerektirir.
- [Catalog](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/catalog.md): Advertising veya distribution platformunun feed'lerden işleyerek oluşturduğu product/entity görünümüdür. Source feed doğru olsa bile mapping rule catalog'u bozabilir.
- [API](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/api.md): Sistemler arası request/response veya action kontratıdır. Travel API tasarımında latency, rate limit, retry ve idempotency operasyonel kontratın parçasıdır.
- [Pull Pricing](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/pull-pricing.md): Platformun ihtiyaç duyduğu itinerary/hotel fiyatını request-time'da partner'dan istediği modeldir. Upstream latency ve concurrency kapasitesi kritik hale gelir.
- [Changed Pricing](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/changed-pricing.md): Partner'ın değişen fiyat alanlarını sinyallemesiyle platformun yalnız ilgili context'leri refresh ettiği yaklaşımdır. Change detection kalitesi stale-price riskini belirler.
- [Live Price](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/live-price.md): Booking intent yüksek bir search için güncel provider sonucu üzerinden üretilen fiyat sinyalidir. Indicative price ile aynı freshness garantisini taşımaz.
- [Indicative Price](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/indicative-price.md): Flexible-date veya destination discovery için kullanılan yaklaşık/aggregated fiyat sinyalidir. Kullanıcı booking'e yaklaştığında live repricing gerekir.
- [Freshness](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/freshness.md): Fiyat, availability veya content verisinin kaynak state'e ne kadar yakın olduğunu ifade eder. Her data domain'i için farklı TTL/freshness hedefi gerekir.
- [Stale Price](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/stale-price.md): Kaynakta değiştiği halde metasearch/cache tarafında eski kalan fiyattır. Stale rate click sonrası mismatch ve conversion kaybına yol açar.
- [TTL](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ttl.md): Cache edilmiş verinin yeniden doğrulanmadan ne kadar süre kullanılabileceğini belirler. TTL booking intent, supplier latency ve change volatility'ye göre seçilmelidir.
- [Cache Hit Ratio](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/cache-hit-ratio.md): Request'lerin ne kadarının upstream call yerine cache'den cevaplandığını gösterir. Yüksek hit ratio faydalıdır ancak stale data pahasına optimize edilmemelidir.
- [Latency Budget](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/latency-budget.md): End-to-end search süresi içinde her supplier/service katmanına ayrılan süre sınırıdır. Timeout ve progressive-result stratejisi bu bütçeye göre tasarlanır.
- [Circuit Breaker](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/circuit-breaker.md): Hatalı/yavaş upstream servise sürekli request göndermeyi geçici olarak kesen resilience pattern'idir. Search latency ve cascading failure riskini sınırlar.
- [Idempotency](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/idempotency.md): Aynı update veya conversion event tekrar işlendiğinde state'in bozulmaması özelliğidir. Feed retry ve booking event pipeline'larında kritiktir.
- [Backoff](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/backoff.md): Hatalı request tekrarları arasındaki bekleme süresini kontrollü artırma stratejisidir. Rate limit ve upstream outage sırasında retry storm'u önler.
- [Itinerary](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/itinerary.md): Bir veya daha fazla leg ve segmentten oluşan uçuş seyahat ürünüdür. Pricing option çoğunlukla itinerary + agent context'inde oluşur.
- [Leg](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/leg.md): Itinerary içindeki origin-destination yönüdür; outbound/return gibi düşünülebilir. Bir leg birden fazla segment içerebilir.
- [Segment](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/segment.md): Tek kalkış ve iniş arasındaki fiziksel uçuş parçasıdır. Marketing carrier ile operating carrier farklı olabilir.
- [Carrier](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/carrier.md): Uçuşu pazarlayan veya işleten havayoludur. Carrier identity, agent/provider identity ile karıştırılmamalıdır.
- [Agent](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/agent.md): Flight offer'ını kullanıcıya satan airline/OTA/provider tarafıdır. Aynı itinerary farklı agent'larda farklı fiyat ve booking condition ile satılabilir.
- [Direct Booking](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/direct-booking.md): Kullanıcının hotel veya airline'ın kendi kanalında transaction'ı tamamlamasıdır. Metasearch'te direct offer OTA teklifleriyle comparable semantics üzerinden değerlendirilmelidir.
- [Booking Engine](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/booking-engine.md): Availability, rate, guest, payment ve confirmation akışını yöneten rezervasyon sistemidir. Metasearch deeplink'i bu sistemde doğru context'i korumalıdır.
- [CRS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/crs.md): Otel envanteri, rate plan, availability ve rezervasyon state'ini merkezi olarak yöneten sistemdir. PMS, channel manager, booking engine ve dağıtım kanalları arasında ticari state'in önemli source-of-truth katmanlarından biri olabilir.
- [PMS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/pms.md): Otel operasyonlarının reservation, room assignment, check-in/out, folio ve guest state gibi temel süreçlerini yöneten sistemdir.
- [Channel Manager](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/channel-manager.md): Hotel rate, availability ve inventory state'ini birden fazla OTA ve dağıtım kanalına senkronize eden ara katmandır.
- [GDS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/gds.md): Airline, hotel ve diğer travel inventory'lerini agency ve distribution ekosistemine bağlayan küresel rezervasyon ve dağıtım altyapısıdır.
- [NDC](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ndc.md): IATA tarafından tanımlanan, airline offer/order içeriğinin modern API tabanlı dağıtımını amaçlayan mesajlaşma standardıdır.
- [Bedbank](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/bedbank.md): Otel inventory'sini kontratlayıp B2B olarak OTA, tour operator veya başka reseller'lara dağıtan toptan konaklama sağlayıcısıdır.
- [Wholesaler](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/wholesaler.md): Travel inventory'sini net veya contracted koşullarla alıp başka dağıtım kanallarına satan aracı modeldir.
- [Merchant Model](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/merchant-model.md): Aracının kullanıcıdan tahsilat yaptığı ve supplier'a net/contracted tutarı ödediği ticari modeldir.
- [Agency Model](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/agency-model.md): Kullanıcının çoğunlukla supplier'a ödeme yaptığı, aracının commission kazandığı modeldir.
- [MinLOS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/minlos.md): Belirli arrival/date/rate context'inde kabul edilen minimum gece sayısı restriction'ıdır.
- [MaxLOS](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/maxlos.md): Belirli rate veya date context'inde izin verilen maksimum konaklama süresidir.
- [CTA](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/cta.md): Belirli tarihte check-in yapılmasını engelleyen restriction'dır.
- [CTD](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ctd.md): Belirli tarihte check-out yapılmasını engelleyen restriction'dır.
- [Derived Rate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/derived-rate.md): Fiyatı başka bir rate plan üzerinden sabit veya yüzdesel farkla türetilen rate modelidir.
- [Occupancy Pricing](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/occupancy-pricing.md): Fiyatın adult/child sayısı, child age veya room occupancy kombinasyonuna göre değiştiği pricing modelidir.
- [Offer Fingerprint](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/offer-fingerprint.md): Bir offer'ın property/itinerary, occupancy, room/fare, meal, cancellation, eligibility ve currency semantics'ini stable biçimde temsil eden karşılaştırma anahtarıdır.
- [Price Observation](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/price-observation.md): Belirli query context'inde belirli anda gözlemlenen fiyatın amount, currency, source, observedAt ve freshness metadata'sıyla kaydedilmiş halidir.
- [Attribution Window](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/attribution-window.md): Bir click veya interaction'ın downstream booking için attribution'a uygun kabul edildiği zaman aralığıdır.
- [Conditional Rate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/conditional-rate.md): Member, mobile, geography, loyalty veya campaign koşulu sağlayan kullanıcılar için geçerli rate'tir.
- [Stale-While-Revalidate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/stale-while-revalidate.md): Yakın zamanda cache'lenmiş veriyi hemen döndürürken arka planda refresh yapan cache pattern'idir.
- [Bulkhead](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/bulkhead.md): Bir provider veya workload'un kaynaklarını ayrı tutarak failure'ın diğer supplier'lara yayılmasını engelleyen resilience pattern'idir.
- [Rate Limit](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/rate-limit.md): API sağlayıcısının belirli zaman penceresinde kabul ettiği request sayısı veya kapasite sınırıdır.
- [Matured Booking](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/matured-booking.md): Cancellation/refund penceresi yeterince ilerlediği için ticari sonucu daha güvenilir kabul edilen booking state'idir.
- [Contribution Margin](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/contribution-margin.md): Revenue'dan channel acquisition, commission, payment, servicing ve ilgili variable cost'lar düşüldükten sonra kalan katkıdır.
- [Offer](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/offer.md): Belirli itinerary/property, fiyat, availability, seller ve koşulları birlikte taşıyan satılabilir ticari tekliftir. Offer kimliği repricing veya booking sırasında source reference ile korunmalıdır.
- [Order](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/order.md): Satın alma sonrasında ürün, traveler, payment ve servicing state'ini bir arada izleyen ticari kayıttır. Flight/NDC dünyasında order, PNR veya ticket ile aynı kavram değildir.
- [PNR](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/pnr.md): Yolcu ve itinerary bilgilerini reservation context'inde tutan kayıttır. PNR booking/reservation state'ini temsil edebilir ancak ticket issuance veya payment settlement kanıtı değildir.
- [Ticket](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ticket.md): Havayolu taşıma hakkını temsil eden ticketing dokümanı veya elektronik kayıttır. Order confirmed olsa bile ticket henüz issue edilmemiş olabilir.
- [Ticketing](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ticketing.md): Confirmed flight order'ın ticket document/coupon state'ine dönüştürülmesi ve sonrasında void, exchange veya refund süreçlerinin yönetilmesidir.
- [Fare Family](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/fare-family.md): Fare brand altında baggage, seat, change/refund ve ancillary haklarını paketleyen ticari flight ürünüdür. Sadece fiyatı normalize etmek fare-family farklarını kaybettirebilir.
- [Ancillary](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ancillary.md): Bagaj, koltuk, lounge, priority veya benzeri ana seyahat ürününe eklenen opsiyonel hizmettir. Ancillary identity ve eligibility booking/servicing boyunca korunmalıdır.
- [Servicing](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/servicing.md): Booking sonrası change, cancellation, reissue, refund ve support işlemlerinin bütünüdür. Search/booking API'si güçlü olsa bile servicing capability zayıfsa uçtan uca ürün deneyimi eksik kalır.
- [Fulfillment](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/fulfillment.md): Satın alınan seyahat ürününün ticket, voucher, confirmation veya başka bir usable entitlement olarak kullanıcıya teslim edilmesidir.
- [Authorization](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/authorization.md): Payment method üzerinde belirli tutarın tahsil edilebilir olduğunu doğrulayan onay/rezervasyon adımıdır. Authorization başarılı olması capture veya booking confirmation anlamına gelmez.
- [Capture](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/capture.md): Daha önce authorize edilen tutarın gerçekten tahsil edilmesi veya settlement'a gönderilmesidir. Booking state ile payment state ayrı state machine'ler olarak izlenmelidir.
- [Void](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/void.md): Henüz settlement'a gitmemiş authorization/capture işlemini iptal eden payment operasyonudur. Refund ile aynı değildir; refund gerçekleşmiş bir tahsilatı geri çevirir.
- [Refund](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/refund.md): Tahsil edilmiş ödemenin tamamının veya bir kısmının müşteriye geri gönderilmesidir. Travel'da refund state'i supplier, seller ve PSP arasında reconcile edilmelidir.
- [Webhook](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/webhook.md): Bir sistemde oluşan state değişikliğinin başka bir sisteme HTTP callback ile push edilmesidir. Delivery, ordering, retries ve signature verification production contract'ın parçasıdır.
- [Polling](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/polling.md): Bir state değişikliğini event beklemek yerine belirli aralıklarla API'den sorgulama yöntemidir. Polling interval, rate limit ve eventual consistency birlikte tasarlanmalıdır.
- [Saga](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/saga.md): Tek ACID transaction'a sığmayan çok servisli işlemleri adımlar ve telafi aksiyonlarıyla yöneten workflow pattern'idir. Booking + payment gibi dağıtık travel işlemlerinde kullanışlıdır.
- [Compensation](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/compensation.md): Dağıtık workflow'da tamamlanmış bir adımın etkisini tersine çevirmek için uygulanan business aksiyonudur; örneğin booking başarısızsa authorization void etmek.
- [Unknown Outcome](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/unknown-outcome.md): Timeout veya bağlantı kopması nedeniyle request'in upstream'de uygulanıp uygulanmadığının bilinmediği durumdur. UNKNOWN doğrudan FAILED'e çevrilmemeli; lookup/reconciliation yapılmalıdır.
- [Idempotency Key](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/idempotency-key.md): Aynı logical mutation'ın retry edildiğinde ikinci kez uygulanmasını önlemek için kullanılan stable request anahtarıdır. Booking, payment ve order creation gibi side-effect işlemlerde kritiktir.
- [Agentic Commerce](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/agentic-commerce.md): AI agent'ın discovery, selection, checkout veya transaction adımlarında kullanıcı adına yapılandırılmış commerce sistemleriyle etkileştiği modeldir. Yetki, auditability ve deterministic transaction boundaries temel tasarım konularıdır.
- [MCP](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/mcp.md): AI uygulamalarının tool, resource ve context sağlayıcılarıyla standart bir protokol üzerinden etkileşmesini sağlayan açık protokoldür. Commerce veya payment protokolü değildir; agent'ın capability erişim katmanlarından biridir.
- [A2A](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/a2a.md): Farklı agent'ların capability keşfi, task delegation ve agent-to-agent interaction için birlikte çalışmasını hedefleyen açık protokoldür. Tool access sağlayan MCP ile aynı problem katmanını çözmez.
- [ACP](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/acp.md): Merchant catalog, checkout ve agent-mediated purchase akışları için açık commerce standardıdır. Merchant kendi checkout/payment sistemleri üzerindeki kontrolünü korurken agent yapılandırılmış commerce contract'ları üzerinden işlem yapar.
- [UCP](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ucp.md): Platformlar, işletmeler ve payment provider'lar arasında capability negotiation, checkout ve order gibi commerce işlemlerini standartlaştırmayı amaçlayan açık protokoldür.
- [AP2](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/ap2.md): Agent tarafından gerçekleştirilen ödemelerde kullanıcı yetkisini ve transaction intent'ini doğrulanabilir mandate'lerle kanıtlamayı hedefleyen açık payment authorization protokolüdür. Commerce protocol'ünün kendisi değildir; payment trust/authorization katmanına odaklanır.
- [MPP](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/mpp.md): Makine ve agent'ların HTTP request akışı içinde ödeme challenge, credential ve receipt değiş tokuşuyla ödeme yapmasını standartlaştıran açık protokoldür. Payment method'dan bağımsız olacak şekilde tasarlanmıştır.
- [x402](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/x402.md): HTTP 402 Payment Required akışını kullanarak client'ın ücretli bir resource için payment requirement alıp ödeme kanıtıyla request'i tekrar etmesini sağlayan açık payment standardıdır.
- [Mandate](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/mandate.md): Agent'ın hangi işlem, tutar, merchant veya koşullar dahilinde hareket etmeye yetkili olduğunu kanıtlayan yapılandırılmış authorization artifact'ıdır. Özellikle agentic payment akışlarında inferred intent yerine explicit authority sağlar.
- [Delegated Payment](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/delegated-payment.md): Kullanıcının payment credential veya harcama yetkisinin belirli tutar, süre ve kullanım koşullarıyla agent/merchant flow'una güvenli biçimde devredilmesidir.
- [Human-in-the-Loop](https://metasearch.com.tr/tr/glossary/human-in-the-loop.md): Agent workflow'unun kritik bir aşamada kullanıcı onayı, inceleme veya karar beklemesini sağlayan kontrol modelidir. High-impact booking, payment veya cancellation adımlarında authority boundary olarak kullanılabilir.