Travel Payment Ownership: Merchant of Record, Seller of Record ve Collect Modelleri

Travel booking'de “provider kim?” sorusu payment ownership'ı tek başına cevaplamaz. Seller of Record, Merchant of Record, fulfillment/service owner ve underlying supplier farklı entity'ler olabilir. Bu nedenle ödeme modeli canonical booking state'in parçası olmalıdır.

Merchant ve seller ayrımı

Seller of Record müşterinin satış sözleşmesindeki satıcı kimliğidir. Merchant of Record payment transaction'ını merchant hesabı üzerinden kabul eden ve chargeback/refund operasyonunda temel payment tarafıdır. Aynı entity olabilirler ama zorunlu değildir.

Collect modelleri

Agency/platform collect modelinde ödeme platform veya aracı tarafından alınabilir; hotel collect/pay-at-property modelinde tahsilat property tarafından yapılır. Virtual card senaryosunda settlement başka bir payment leg üzerinden ilerleyebilir.

Booking lifecycle

Booking create sırasında amount, currency, payment timing ve cancellation terms saklanmalıdır. Confirmation sonrası modification/refund payment state'i booking state'ten bağımsız ilerleyebilir.

Reconciliation

Gross booking value, collected amount, refunded amount, commission ve net settlement ayrı ledger alanları olmalıdır. Duplicate webhook veya unknown payment outcome idempotent reconciliation gerektirir.

Tasarım kuralı

Platform brand'inden MoR/SoR sonucu çıkarmayın; aktif contract ve booking response semantics'i doğrulayın.

Travel payment provider context

Payment provider'lar travel inventory source değildir; payment lifecycle capability olarak modellenmelidir.

Bu provider'lardan hiçbiri marka adıyla otomatik olarak Seller of Record veya Merchant of Record belirlemez. Aktif commercial/legal contract source of truth'tur.

Marketplace ve travel-seller modeli

Traveler
 -> Travel seller / OTA
 -> Payment provider
 -> Submerchant / hotel / supplier
 -> Settlement

Ayrı tutulması gereken identity'ler:

• booking ID,
• payment transaction ID,
• traveler charge,
• seller/submerchant ID,
• supplier settlement ID,
• refund/chargeback ID.

Payment-provider transaction ID canonical booking identity yapılmamalıdır.

Türkiye marketplace akışları

iyzico ve PayTR marketplace/submerchant benzeri flow'lar dokümante eder. Türkiye'deki travel platform supplier/seller'lara ödeme dağıtıyorsa yararlıdır; fakat travel platformun legal MoR/SoR rolünü tek başına belirlemez.

Travel failure modes

• booking confirmed ama payment uncertain,
• payment captured ama supplier booking rejected,
• partial refund ile booking state ayrışması,
• seller/submerchant payout mismatch,
• displayed vs settlement currency FX farkı,
• payout sonrası cancellation,
• duplicate callback/webhook.

Production checklist

• Seller of Record ve Merchant of Record rollerini contract'tan doğrulayın,
• booking/payment/settlement ID'lerini ayrı tutun,
• collect modelini booking snapshot'ında persist edin,
• refund/chargeback/settlement ledger alanlarını ayırın,
• marketplace/submerchant akışında seller identity'yi koruyun,
• payment-booking reconciliation ve FX drift'i izleyin.

Observability

Authorization rate, capture rate, refund latency, chargeback rate, payment-vs-booking reconciliation drift, settlement age ve FX mismatch izlenmelidir.