Travel metasearch sözlüğü
Dağıtım, pricing, identity, API, tracking, resilience ve travel search terminolojisi için teknik referans. Her terim ayrı entity sayfasına, ilgili kavramlara ve teknik rehberlere bağlanır.
A
ARI
Otelin satılabilirlik, fiyat ve inventory state'inin dağıtım kanalına aktarılmasıdır. Güvenilir ARI akışı change detection, idempotency ve reconciliation gerektirir.
Detay →Availability
Belirli tarih, occupancy ve ürün koşulunda teklifin gerçekten satılabilir olup olmadığını ifade eder. Fiyatın mevcut olması tek başına availability anlamına gelmez.
Detay →Attribution
Booking sonucunun hangi click, session, campaign veya source'a bağlanacağını belirleyen modeldir. Multi-touch travel journey'de last click tüm katkıyı göstermez.
Detay →Assisted Conversion
Booking'in final click'i olmayan fakat karar sürecine katkı veren channel veya interaction'ı ifade eder. OTA research → direct booking gibi journey'lerde önemlidir.
Detay →API
Sistemler arası request/response veya action kontratıdır. Travel API tasarımında latency, rate limit, retry ve idempotency operasyonel kontratın parçasıdır.
Detay →Agent
Flight offer'ını kullanıcıya satan airline/OTA/provider tarafıdır. Aynı itinerary farklı agent'larda farklı fiyat ve booking condition ile satılabilir.
Detay →Agency Model
Kullanıcının çoğunlukla supplier'a ödeme yaptığı, aracının commission kazandığı modeldir.
Detay →Attribution Window
Bir click veya interaction'ın downstream booking için attribution'a uygun kabul edildiği zaman aralığıdır.
Detay →Ancillary
Bagaj, koltuk, lounge, priority veya benzeri ana seyahat ürününe eklenen opsiyonel hizmettir. Ancillary identity ve eligibility booking/servicing boyunca korunmalıdır.
Detay →Authorization
Payment method üzerinde belirli tutarın tahsil edilebilir olduğunu doğrulayan onay/rezervasyon adımıdır. Authorization başarılı olması capture veya booking confirmation anlamına gelmez.
Detay →Agentic Commerce
AI agent'ın discovery, selection, checkout veya transaction adımlarında kullanıcı adına yapılandırılmış commerce sistemleriyle etkileştiği modeldir. Yetki, auditability ve deterministic transaction boundaries temel tasarım konularıdır.
Detay →A2A
Farklı agent'ların capability keşfi, task delegation ve agent-to-agent interaction için birlikte çalışmasını hedefleyen açık protokoldür. Tool access sağlayan MCP ile aynı problem katmanını çözmez.
Detay →ACP
Merchant catalog, checkout ve agent-mediated purchase akışları için açık commerce standardıdır. Merchant kendi checkout/payment sistemleri üzerindeki kontrolünü korurken agent yapılandırılmış commerce contract'ları üzerinden işlem yapar.
Detay →AP2
Agent tarafından gerçekleştirilen ödemelerde kullanıcı yetkisini ve transaction intent'ini doğrulanabilir mandate'lerle kanıtlamayı hedefleyen açık payment authorization protokolüdür. Commerce protocol'ünün kendisi değildir; payment trust/authorization katmanına odaklanır.
Detay →B
Base Rate
Tax, mandatory fee veya bazı ek hizmetler eklenmeden önceki temel fiyat bileşenidir. UI'da total price ile karıştırılması price-accuracy problemi yaratır.
Detay →Backoff
Hatalı request tekrarları arasındaki bekleme süresini kontrollü artırma stratejisidir. Rate limit ve upstream outage sırasında retry storm'u önler.
Detay →Booking Engine
Availability, rate, guest, payment ve confirmation akışını yöneten rezervasyon sistemidir. Metasearch deeplink'i bu sistemde doğru context'i korumalıdır.
Detay →Bedbank
Otel inventory'sini kontratlayıp B2B olarak OTA, tour operator veya başka reseller'lara dağıtan toptan konaklama sağlayıcısıdır.
Detay →Bulkhead
Bir provider veya workload'un kaynaklarını ayrı tutarak failure'ın diğer supplier'lara yayılmasını engelleyen resilience pattern'idir.
Detay →C
Canonical ID
Channel veya supplier değişse bile entity'yi içeride sabit biçimde tanımlayan kimliktir. Channel-specific ID'ler canonical modele adapter ile bağlanmalıdır.
Detay →Commission
Booking veya booking value üzerinden dağıtım kanalına ödenen paydır. Gross commission ile cancellation sonrası net commission ayrı izlenmelidir.
Detay →CPC
Teklif tıklaması başına oluşan medya/dağıtım maliyetidir. Gerçek verimlilik CPC ile değil click-to-book conversion ve net booking value ile birlikte okunur.
Detay →CPA
Tanımlanan conversion veya booking başına edinme maliyetidir. Attribution window ve cancellation policy CPA'nın nasıl yorumlanacağını değiştirir.
Detay →CPS
Gerçekleşen satış başına maliyet modelidir. Travel'da sale definition confirmed booking, stayed booking veya non-cancelled booking olabilir.
Detay →CTR
Gösterilen offer veya placement'ın ne kadarının click'e dönüştüğünü ölçer. CTR tek başına quality değildir; downstream conversion ile birlikte yorumlanmalıdır.
Detay →Conversion Rate
Tanımlanan funnel adımından booking'e dönüşüm oranıdır. Paydanın search, detail view veya provider click olması metriğin anlamını değiştirir.
Detay →Conversion Tracking
Click sonrası booking, cancellation veya revenue event'lerinin ölçülmesidir. Stable click ID ve booking reconciliation olmadan channel economics eksik kalır.
Detay →Catalog
Advertising veya distribution platformunun feed'lerden işleyerek oluşturduğu product/entity görünümüdür. Source feed doğru olsa bile mapping rule catalog'u bozabilir.
Detay →Changed Pricing
Partner'ın değişen fiyat alanlarını sinyallemesiyle platformun yalnız ilgili context'leri refresh ettiği yaklaşımdır. Change detection kalitesi stale-price riskini belirler.
Detay →Cache Hit Ratio
Request'lerin ne kadarının upstream call yerine cache'den cevaplandığını gösterir. Yüksek hit ratio faydalıdır ancak stale data pahasına optimize edilmemelidir.
Detay →Circuit Breaker
Hatalı/yavaş upstream servise sürekli request göndermeyi geçici olarak kesen resilience pattern'idir. Search latency ve cascading failure riskini sınırlar.
Detay →Carrier
Uçuşu pazarlayan veya işleten havayoludur. Carrier identity, agent/provider identity ile karıştırılmamalıdır.
Detay →CRS
Otel envanteri, rate plan, availability ve rezervasyon state'ini merkezi olarak yöneten sistemdir. PMS, channel manager, booking engine ve dağıtım kanalları arasında ticari state'in önemli source-of-truth katmanlarından biri olabilir.
Detay →Channel Manager
Hotel rate, availability ve inventory state'ini birden fazla OTA ve dağıtım kanalına senkronize eden ara katmandır.
Detay →CTA
Belirli tarihte check-in yapılmasını engelleyen restriction'dır.
Detay →CTD
Belirli tarihte check-out yapılmasını engelleyen restriction'dır.
Detay →Conditional Rate
Member, mobile, geography, loyalty veya campaign koşulu sağlayan kullanıcılar için geçerli rate'tir.
Detay →Contribution Margin
Revenue'dan channel acquisition, commission, payment, servicing ve ilgili variable cost'lar düşüldükten sonra kalan katkıdır.
Detay →Capture
Daha önce authorize edilen tutarın gerçekten tahsil edilmesi veya settlement'a gönderilmesidir. Booking state ile payment state ayrı state machine'ler olarak izlenmelidir.
Detay →Compensation
Dağıtık workflow'da tamamlanmış bir adımın etkisini tersine çevirmek için uygulanan business aksiyonudur; örneğin booking başarısızsa authorization void etmek.
Detay →D
Deep Link
Kullanıcıyı homepage yerine seçtiği hotel/flight ve search context'iyle booking akışına taşıyan URL'dir. Dates, occupancy, currency ve attribution mümkün olduğunca korunmalıdır.
Detay →Direct Booking
Kullanıcının hotel veya airline'ın kendi kanalında transaction'ı tamamlamasıdır. Metasearch'te direct offer OTA teklifleriyle comparable semantics üzerinden değerlendirilmelidir.
Detay →Derived Rate
Fiyatı başka bir rate plan üzerinden sabit veya yüzdesel farkla türetilen rate modelidir.
Detay →Delegated Payment
Kullanıcının payment credential veya harcama yetkisinin belirli tutar, süre ve kullanım koşullarıyla agent/merchant flow'una güvenli biçimde devredilmesidir.
Detay →F
Feed
Sistemler arasında bulk veya scheduled machine-readable veri aktarımıdır. Production feed; schema, versioning, idempotency, validation ve observability gerektirir.
Detay →Freshness
Fiyat, availability veya content verisinin kaynak state'e ne kadar yakın olduğunu ifade eder. Her data domain'i için farklı TTL/freshness hedefi gerekir.
Detay →Fare Family
Fare brand altında baggage, seat, change/refund ve ancillary haklarını paketleyen ticari flight ürünüdür. Sadece fiyatı normalize etmek fare-family farklarını kaybettirebilir.
Detay →Fulfillment
Satın alınan seyahat ürününün ticket, voucher, confirmation veya başka bir usable entitlement olarak kullanıcıya teslim edilmesidir.
Detay →G
H
Hotel List
Partner'ın property master datasını dağıtım platformuna taşıyan static feed katmanıdır. Stable hotel ID, address, geo ve active state mapping kalitesinin temelidir.
Detay →Human-in-the-Loop
Agent workflow'unun kritik bir aşamada kullanıcı onayı, inceleme veya karar beklemesini sağlayan kontrol modelidir. High-impact booking, payment veya cancellation adımlarında authority boundary olarak kullanılabilir.
Detay →I
Inventory
Satılabilir oda, koltuk veya araç kapasitesidir. Inventory state; stop-sell, restrictions ve allotment kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
Detay →Indicative Price
Flexible-date veya destination discovery için kullanılan yaklaşık/aggregated fiyat sinyalidir. Kullanıcı booking'e yaklaştığında live repricing gerekir.
Detay →Idempotency
Aynı update veya conversion event tekrar işlendiğinde state'in bozulmaması özelliğidir. Feed retry ve booking event pipeline'larında kritiktir.
Detay →Itinerary
Bir veya daha fazla leg ve segmentten oluşan uçuş seyahat ürünüdür. Pricing option çoğunlukla itinerary + agent context'inde oluşur.
Detay →Idempotency Key
Aynı logical mutation'ın retry edildiğinde ikinci kez uygulanmasını önlemek için kullanılan stable request anahtarıdır. Booking, payment ve order creation gibi side-effect işlemlerde kritiktir.
Detay →L
Look-to-Book
Kaç search/query sonucunda bir booking oluştuğunu gösteren verimlilik oranıdır. Supplier API kapasitesi ve cache stratejisi planlanırken kritik bir metriktir.
Detay →Landing Page
Metasearch click sonrası açılan provider/booking sayfasıdır. HTTP 200 dönmesi yeterli değildir; doğru ürün ve fiyat context'i de korunmalıdır.
Detay →Live Price
Booking intent yüksek bir search için güncel provider sonucu üzerinden üretilen fiyat sinyalidir. Indicative price ile aynı freshness garantisini taşımaz.
Detay →Latency Budget
End-to-end search süresi içinde her supplier/service katmanına ayrılan süre sınırıdır. Timeout ve progressive-result stratejisi bu bütçeye göre tasarlanır.
Detay →Leg
Itinerary içindeki origin-destination yönüdür; outbound/return gibi düşünülebilir. Bir leg birden fazla segment içerebilir.
Detay →M
Markup
Supplier net fiyatının üzerine eklenen ticari farktır. Markup market, channel, product veya campaign seviyesinde değişebilir ve parity/ROAS analizini etkiler.
Detay →Metasearch
Birden fazla provider'ın comparable offer'larını aynı search context'inde normalize edip karşılaştıran dağıtım katmanıdır. Identity, freshness, ranking ve handoff temel teknik problemleridir.
Detay →Merchant of Record
Müşteri ödemesini kendi merchant hesabı üzerinden kabul eden, işlem kayıtları ve chargeback/refund sorumluluğunda temel taraf olan entity'dir.
Detay →Merchant Model
Aracının kullanıcıdan tahsilat yaptığı ve supplier'a net/contracted tutarı ödediği ticari modeldir.
Detay →MinLOS
Belirli arrival/date/rate context'inde kabul edilen minimum gece sayısı restriction'ıdır.
Detay →MaxLOS
Belirli rate veya date context'inde izin verilen maksimum konaklama süresidir.
Detay →Matured Booking
Cancellation/refund penceresi yeterince ilerlediği için ticari sonucu daha güvenilir kabul edilen booking state'idir.
Detay →MCP
AI uygulamalarının tool, resource ve context sağlayıcılarıyla standart bir protokol üzerinden etkileşmesini sağlayan açık protokoldür. Commerce veya payment protokolü değildir; agent'ın capability erişim katmanlarından biridir.
Detay →MPP
Makine ve agent'ların HTTP request akışı içinde ödeme challenge, credential ve receipt değiş tokuşuyla ödeme yapmasını standartlaştıran açık protokoldür. Payment method'dan bağımsız olacak şekilde tasarlanmıştır.
Detay →Mandate
Agent'ın hangi işlem, tutar, merchant veya koşullar dahilinde hareket etmeye yetkili olduğunu kanıtlayan yapılandırılmış authorization artifact'ıdır. Özellikle agentic payment akışlarında inferred intent yerine explicit authority sağlar.
Detay →N
O
OTA
Inventory'i arama, karşılaştırma ve booking transaction ile kullanıcıya sunan online seyahat aracısıdır. OTA ile metasearch arasındaki sınır acquisition ve transaction ownership üzerinden değerlendirilmelidir.
Detay →Occupancy Pricing
Fiyatın adult/child sayısı, child age veya room occupancy kombinasyonuna göre değiştiği pricing modelidir.
Detay →Offer Fingerprint
Bir offer'ın property/itinerary, occupancy, room/fare, meal, cancellation, eligibility ve currency semantics'ini stable biçimde temsil eden karşılaştırma anahtarıdır.
Detay →Offer
Belirli itinerary/property, fiyat, availability, seller ve koşulları birlikte taşıyan satılabilir ticari tekliftir. Offer kimliği repricing veya booking sırasında source reference ile korunmalıdır.
Detay →Order
Satın alma sonrasında ürün, traveler, payment ve servicing state'ini bir arada izleyen ticari kayıttır. Flight/NDC dünyasında order, PNR veya ticket ile aynı kavram değildir.
Detay →P
POI Feed
Fiziksel property veya business entity'sini location ve metadata ile tanımlayan feed modelidir. Hotel aggregator senaryolarında property identity katmanının yeni biçimlerinden biridir.
Detay →Property Mapping
Farklı kaynaklardaki hotel kayıtlarının aynı fiziksel tesisi temsil edip etmediğini belirleme sürecidir. Yanlış mapping fiyatı doğru üretse bile yanlış property'de gösterebilir.
Detay →Price Coverage
Aranabilir hotel/date/occupancy veya route/date context'lerinin ne kadarında fiyat üretilebildiğini gösterir. Coverage düşüşü connectivity veya inventory problemi sinyali olabilir.
Detay →Price Accuracy
Metasearch'te gösterilen fiyat ile landing/booking tarafındaki fiyatın tutarlılığıdır. Tax, fee, currency ve occupancy farkları accuracy problemine dönüşebilir.
Detay →Package Holiday
Ulaşım, konaklama veya diğer turizm hizmetlerinden en az ikisini tek package context'inde birleştiren seyahat ürünüdür. Component identity, package price ve cancellation state birlikte yönetilmelidir.
Detay →Provider
Kullanıcıya sunulan offer'ı sağlayan veya booking'i tamamlayan taraftır. Metasearch'te provider ranking fiyat kadar reliability ve conversion quality'den de etkilenebilir.
Detay →Pull Pricing
Platformun ihtiyaç duyduğu itinerary/hotel fiyatını request-time'da partner'dan istediği modeldir. Upstream latency ve concurrency kapasitesi kritik hale gelir.
Detay →PMS
Otel operasyonlarının reservation, room assignment, check-in/out, folio ve guest state gibi temel süreçlerini yöneten sistemdir.
Detay →Price Observation
Belirli query context'inde belirli anda gözlemlenen fiyatın amount, currency, source, observedAt ve freshness metadata'sıyla kaydedilmiş halidir.
Detay →PNR
Yolcu ve itinerary bilgilerini reservation context'inde tutan kayıttır. PNR booking/reservation state'ini temsil edebilir ancak ticket issuance veya payment settlement kanıtı değildir.
Detay →Polling
Bir state değişikliğini event beklemek yerine belirli aralıklarla API'den sorgulama yöntemidir. Polling interval, rate limit ve eventual consistency birlikte tasarlanmalıdır.
Detay →R
Rate Plan
Fiyatın cancellation, meal, payment, eligibility ve promotion koşullarını tanımlayan ticari katmandır. Aynı room type üzerinde birden fazla rate plan bulunabilir.
Detay →Room Type
Otel içindeki konaklama ürününün sınıfını ifade eder. Mapping sırasında room name yerine stable room identity ve occupancy semantics önemlidir.
Detay →Rate Parity
Gerçekten comparable hotel tekliflerinin farklı kanallardaki fiyat ilişkisini ifade eder. Room, meal, cancellation ve tax farkları normalize edilmeden parity hesaplamak yanıltıcıdır.
Detay →ROAS
Reklam harcamasına karşı üretilen geliri ölçer. Booking value yerine net revenue/margin ile hesaplanan varyantlar daha doğru ticari karar verebilir.
Detay →Reconciliation
Click, booking, modification, cancellation ve ödeme kayıtlarının sistemler arasında eşleştirilmesidir. Performance raporlarının finansal gerçekle tutarlı kalmasını sağlar.
Detay →Reprice
Daha önce görülen offer'ın booking'e yaklaşırken güncel price, availability ve commercial conditions ile yeniden doğrulanmasıdır.
Detay →Rate Limit
API sağlayıcısının belirli zaman penceresinde kabul ettiği request sayısı veya kapasite sınırıdır.
Detay →Refund
Tahsil edilmiş ödemenin tamamının veya bir kısmının müşteriye geri gönderilmesidir. Travel'da refund state'i supplier, seller ve PSP arasında reconcile edilmelidir.
Detay →S
Seller of Record
Müşteriyle satış sözleşmesinde satıcı olarak görünen ve transaction'ın hukuki/ticari seller kimliğini taşıyan entity'dir. Merchant of Record ile aynı olmak zorunda değildir.
Detay →Supplier
Hotel, airline, wholesaler, GDS veya başka bir inventory kaynağı olabilir. Supplier contract'ı availability, rate semantics, latency ve commercial model açısından değerlendirilir.
Detay →Stale Price
Kaynakta değiştiği halde metasearch/cache tarafında eski kalan fiyattır. Stale rate click sonrası mismatch ve conversion kaybına yol açar.
Detay →Segment
Tek kalkış ve iniş arasındaki fiziksel uçuş parçasıdır. Marketing carrier ile operating carrier farklı olabilir.
Detay →Stale-While-Revalidate
Yakın zamanda cache'lenmiş veriyi hemen döndürürken arka planda refresh yapan cache pattern'idir.
Detay →Servicing
Booking sonrası change, cancellation, reissue, refund ve support işlemlerinin bütünüdür. Search/booking API'si güçlü olsa bile servicing capability zayıfsa uçtan uca ürün deneyimi eksik kalır.
Detay →Saga
Tek ACID transaction'a sığmayan çok servisli işlemleri adımlar ve telafi aksiyonlarıyla yöneten workflow pattern'idir. Booking + payment gibi dağıtık travel işlemlerinde kullanışlıdır.
Detay →T
Total Price
Kullanıcının zorunlu tax ve fee'ler dahil toplam ödeyeceği tutardır. Nightly rate ile total price aynı şey değildir ve karşılaştırmada hangi semantiğin kullanıldığı açık olmalıdır.
Detay →Travel Marketplace
Birden fazla travel vertical, supplier ve transaction modelini tek consumer-facing retail yüzeyinde birleştiren platform modelidir. Comparison capability içerebilir ancak bu tek başına metasearch olduğu anlamına gelmez.
Detay →Tour Operator
Konaklama, ulaşım, transfer veya diğer travel hizmetlerini kontratlayıp tek ürün ya da paket halinde organize eden dağıtım rolüdür.
Detay →TTL
Cache edilmiş verinin yeniden doğrulanmadan ne kadar süre kullanılabileceğini belirler. TTL booking intent, supplier latency ve change volatility'ye göre seçilmelidir.
Detay →Ticket
Havayolu taşıma hakkını temsil eden ticketing dokümanı veya elektronik kayıttır. Order confirmed olsa bile ticket henüz issue edilmemiş olabilir.
Detay →Ticketing
Confirmed flight order'ın ticket document/coupon state'ine dönüştürülmesi ve sonrasında void, exchange veya refund süreçlerinin yönetilmesidir.
Detay →U
Unknown Outcome
Timeout veya bağlantı kopması nedeniyle request'in upstream'de uygulanıp uygulanmadığının bilinmediği durumdur. UNKNOWN doğrudan FAILED'e çevrilmemeli; lookup/reconciliation yapılmalıdır.
Detay →UCP
Platformlar, işletmeler ve payment provider'lar arasında capability negotiation, checkout ve order gibi commerce işlemlerini standartlaştırmayı amaçlayan açık protokoldür.
Detay →V
W
Wholesaler
Travel inventory'sini net veya contracted koşullarla alıp başka dağıtım kanallarına satan aracı modeldir.
Detay →Webhook
Bir sistemde oluşan state değişikliğinin başka bir sisteme HTTP callback ile push edilmesidir. Delivery, ordering, retries ve signature verification production contract'ın parçasıdır.
Detay →